Nieuwe inzichten dieet van neolithische bewoners in Flevoland

Afgelopen week is in museum Batavialand het eerste exemplaar van het boek ‘Neolithic Human Diet’ uitgereikt aan gedeputeerde Kunst en Cultuur Michiel Rijsberman door Arjan de Zeeuw, directeur Kennis & Advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit boek geeft inzicht in de voeding van de mensen in de Nieuwe Steentijd, zo’n 6500 jaar geleden.

Internationale samenwerking
Een internationaal team van onderzoekers van universiteiten en bedrijven uit Nederland, Groot-Brittannië en Spanje, heeft onder leiding van BIAX Consult de afgelopen drie jaar onderzoek gedaan naar de coprolieten. De specialisten gebruikten een combinatie van bekende en nieuwe, experimentele technieken. Ze stonden voor een heel simpele vraag: “Wat aten zij?”

Meestal moeten archeologen afgaan op indirecte aanwijzingen: gereedschappen, kookpotten, botten, afval van voedselbereidingen. Altijd dingen die nou juist niet werden opgegeten. Met dit onderzoek was het dit keer mogelijk om te kijken naar de dingen die wél werden gegeten – en die daarbuiten geen archeologische sporen nalieten.

Gedeputeerde Rijsberman: “Dit onderzoek laat zien hoe belangrijk het is vondsten goed op te slaan in ons Provinciaal Depot: vaak kan gedegen onderzoek niet meteen plaatsvinden. En met de techniek van vandaag konden de onderzoekers onderzoek doen dat 40 jaar geleden nog niet mogelijk was. Op deze manier brengen we het leven van de eerste Flevolanders een stuk dichterbij!”

Visbotjes
De resultaten van het onderzoek geven nieuwe inzichten in de voeding van de neolithische bewoners van Nederland en de hygiënische omstandigheden waarin zij leefden. Verrassend waren verschillende planten waarvan blaadjes en zaadjes werden geïdentificeerd in de uitwerpselen. Er zaten – naast bekende voedselplanten als wilde appel, ook veel zaden van de witte waterlelie bij, en blaadjes van de maretak en varkensgras.

Daarnaast is het opvallend dat in iedere drol wel kleine visbotjes zitten. Het lijkt wel of dergelijke kleine visjes in de lente in grote aantallen werden gevangen en dan in potten gekookt. Gedeputeerde Rijsberman gaf aan dat hij het liefste zelf een steentijd maaltijd wilde proberen na te maken, volgens de resultaten van dit onderzoek. Om te proeven wat zij proefden.

Dat is interessanter dan ‘zelf met vis in de keuken aan de slag te gaan’. Een andere opvallende uitkomst van het onderzoek is dat er veel (verschillende) darmparasieten zijn aangetroffen in de drollen. De mensen van de Swifterbantcultuur hebben waarschijnlijk behoorlijk te lijden gehad van die infecties. De blaadjes van varkensgras en andere kruidachtige planten werden mogelijk als medicijn gebruikt tegen dit soort parasieten.

Programma Kennis voor Archeologie
Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van het programma Kennis voor Archeologie (2018-2021) in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Gedeputeerde Rijsberman erkende het belang van het provinciale depot.